Picedu Cyngor er mwyn arbed cymuned Gymraeg

Bydd aelodau o Gymdeithas yr Iaith yn picedu cynghorwyr ar eu ffordd i mewn i gyfarfod allweddol o Gyngor Ceredigion am 9am fore Mawrth (30/6) sy'n ailystyried y penderfyniad i gyhoeddi Rhybudd Statudol i gau Ysgol Syr John Rhys, Ponterwyd.

Mewn neges at y cynghorwyr, dywed y Gymdeithas fod y broses o benderfynu cau'r ysgol bentrefol Gymraeg ym Mhonterwyd wedi bod mor frysiog ac mor wallus fel ei bod yn sicr y byddai'r Gweinidog Addysg yn caniatau apel yn erbyn cau'r ysgol. Dadl y Gymdeithas yw ei bod yn well felly i'r Cyngor ail-fynd ati i geisio cytundeb gyda rhieni a'r gymuned leol ynghylch y ffordd orau ymlaen yn hytrach na bwrw mlaen gyda'r cynllun dinistriol a fydd yn sicr o fethu beth bynnag.

Cymdeithas yn anhapus am yr oedi dros fater iaith

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi datgan ei siom fod cyfarfod tyngedfennol i drafod y Gorchymyn Iaith wedi'i ohirio. Roedd Peter Hain wedi datgan y byddai Uwch Bwyllgor Cymru yn cyfarfod ar 8 Gorffennaf i drafod cais y Cynulliad i ddatganoli pwerau deddfu dros y Gymraeg i Gymru, er nad yw cyfarfod o'r fath yn angenrheidiol. Ddoe cyhoeddwyd bod y cyfarfod yn cael ei ohirio, gan fod y Pwyllgor Materion Cymreig eisiau i Aelodau Seneddol o Gymru gael mwy o amser i ystyried eu hadroddiad (sydd heb ei gyhoeddi hyd yma) cyn cyfarfod.

Mae Cymdeithas yr Iaith yn poeni fod y Pwyllgor Materion Cymreig yn oedi a bod Swyddfa Cymru yn rhoi mwy o rwystrau yn y ffordd er mwyn atal y Gorchymyn Iaith rhag cyrraedd y llyfr Statud cyn yr Etholiad Cyffredinol. Os na fydd y Gorchymyn yn cyrraedd y Llyfr Statud cyn yr Etholiad Cyffredinol, bydd y cynlluniau presennol yn dymchwel, a bydd rhaid ail-gychwyn y broses craffu yn San Steffan. Byddai hyn, yn nhyb Cymdeithas yr Iaith, yn anfaddeuol ac yn dangos yn glir wendidau'r system bresennol.

Meddai Bethan Williams, Cadeirydd Gr?p Deddf Iaith Cymdeithas yr Iaith Gymraeg:

''Roeddem eisoes yn pryderu y byddai'r Pwyllgor Materion Cymreig yn llusgo eu traed ar y mater, ac mai bwriad y rhai sy'n gwrthwynebu'r cais oedd gohirio'r broses nes ar ôl yr etholiad cyffredinol, a fyddai'n golygu fod rhaid ail-gychwyn y broses craffu yn San Steffan. Mae penderfyniad Peter Hain fod rhaid trafod y Gorchymyn yn Uwch Bwyllgor Cymru, ac wedyn y ffaith fod y Pwyllgor wedi cael ei ohirio yn cryfhau'r pryder. Mae Cymdeithas yr Iaith, fel nifer o fudiadau eraill o Gymru, wedi cyflwyno tystiolaeth ddiamheuol gerbron y Pwyllgor yn y Cynulliad ac yn San Steffan o'r angen i ddatganoli'r holl bwerau dros yr iaith Gymraeg i Gymru, ond mae'r Pwyllgor Materion Cymreig a Swyddfa Cymru dal yn ceisio arafu'r broses.''

Cymdeithas yn croesawu Adroddiad fel cam ymlaen, ac yn gosod her i'r Llywodraeth

Heddiw ar ddiwrnod cyhoeddi argymhellion yr Athro Robin Williams i'r Gweinidog Addysg ar fater polisi y Llywodraeth o sefydlu Coleg Ffederal Cymraeg mae Cymdeithas yr Iaith yn croesawu rhai o argymhellion cryf yr adroddiad ac yn awr yn galw ar y Llywodraeth i sefydlu Coleg aml-safle cadarn ac iddo gyllideb sylweddol.

Meddai Rhys Llwyd, llefarydd Cymdeithas yr Iaith ar Goleg Ffederal Cymraeg:

"Rydym ni'n eithriadol o falch fod adroddiad Robin Williams yn argymell y bod angen sefydliad newydd annibynnol er mwyn datblygu addysg Gymraeg yn y sector addysg uwch. Y mae'r Gymdeithas ac Undebau Myfyrwyr wedi bod yn dadlau hyn ers blynyddoedd bellach ac yn falch fod Yr Athro Robin Williams wedi dod i weld mae dyna'r unig opsiwn credadwy i weld y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg yn cynyddu'n sylweddol yn y sector. Mae'r Gymdeithas hefyd yn falch fod yr adroddiad yn nodi y bod angen cyllido'r datblygiadau yma'n ddigonol."

Mwy o newyddion...

Fideo - Uchafbwyntiau'r Rali 'Hawl i Fesur Iaith Cyflawn'

Lluniau o'r Rali

Rhagor o fideos...