Chwefror 27, 2004

Deddf Iaith: Be fedra i ei wneud?

Cyflwyniad

Dy hawliau di fel Cymro Cymraeg ydy canolbwynt yr ymgyrch dros Ddeddf Iaith Newydd. Dwyt ti ddim yn teimlo bod gen ti’r hawl i gael defnyddio’r Gymraeg yn dy wlad di dy hun?

Dylai’r hawl i gael defnyddio’r Gymraeg fodoli ym mhob rhan o dy fywyd:

Yn yr ysgol neu yn y coleg

Gwasanaethau cyhoeddus fel y swyddfa bost neu’r DVLA

Mewn siopiau mawr fel Tesco, McDonalds a Top Shop

Cwmniau telegyfathrebu fel Orange a Vodafone

Yn ol y llywodraeth nid oes angen Deddf i warchod dy hawliau di fel Cymro Cymraeg, ond mae Cymdeithas yr Iaith wedi profi dro ar ol tro fod angen dibynnu ar fwy nag ewyllys da. Dyma ddywedodd y cwmni Orange wrth Gymdeithas yr Iaith:

“Orange does not consider itself a public body as defined under the 1993 language act. Therefore there is no need for it to offer any services in Welsh.”

Mae gen ti ddwy opsiwn nawr:

1. Gwneud dim a derbyn y ffaith drist nad oes gan gwmniau fel Orange na’r llywodraeth awydd darparu ar dy gyfer.
Neu

2. Ymgyrchu!!!

Beth yw ymgyrchu?

Nid eistedd mewn cyfarfodydd diflas neu fod yn sownd mewn cell dywyll yn unig ydy ymgyrchu dros Ddeddf Iaith Newydd. Yn hytrach, gelli di ddechrau ymgyrchu NAWR.......

Beth am e-bostio cwmniau a gofyn pam nad ydynt yn darparu gwasanaethau Cymraeg ar dy gyfer di? Dyma restr o e-bist cwmniau amrywiol y medri di anfon e-bost atynt:

Cwmniau Ffonau Symudol
Orange
Vodafone
T-Mobile

Banciau
Nationwide
The Woolwich
Abbey National
Barclays
Halifax

Neu beth am anfon llythyr at dy fanc neu dy McDonalds lleol, edrycha ar y wefan YMA i ddarganfod eu cyfeiriad.

Paid a phoeni os nad wyt ti’n siwr pa fath o neges i’w hanfon - dyma enghraifft i ti!:

[enghraifft yn unig, newida di y neges]

At Sylw: Y Rheolwr

Fel cwsmer hoffwn wybod beth yw safbwynt/sefyllfa eich cangen/cwmni ynghlyn â pholisi iaith. Fel y gwyddoch mae’n siwr, y Gymraeg ydy iaith gyntaf dros 20% o boblogaeth Cymru. Ar hyn o bryd nid yw eich busnes yn adlewyrchu hyn.

Rwyf yn ymwybodol mai iaith gyntaf eich cwmni yw’r Saesneg. Gall y Saeson archebu eu bwyd a darllen y bwydlenni yn Saesneg, eu hiaith gyntaf. Pam felly na chaiff y Cymry archebu eu bwyd yn Gymraeg, a darllen yr holl arwyddion/bwydlenni yn Gymraeg?

Mater arall dwi’n anghyfforddus â hi ydy eich cyfraniad i’r economi leol. Heblaw am gyflogi gweithwyr, ym mha ffyrdd ydych chwi yn hybu a chyfrannu at yr economi leol? Er enghraifft, ydych chi’n gwerthu nwyddau lleol, ydych chi’n prynu cig a llaeth gan ffermwyr lleol ar-gyfer eich byrgyrs a’ch ysgytlaeth?

Byddwn yn gwerthfawrogi’n fawr ymateb i fy mhryderon yn ogystal â chlywed beth yw eich cynlluniau i ymdrin â’r broblem ieithyddol a danlinellais yn y llythyr hwn.

Yr eiddoch yn gywir

??????????????

* * * *

To the attention of the manager

As a customer I would like to know your Branch’s stance/policy towords the Welsh language? As you probably know, 20% of the population of Wales speak Welsh as a first language. As I see it at the moment your busnes does not reflect this at all.

I am aware that your company’s first language is English. The English can order and read signs in English, their first language. Why, therefore, can’t the Welsh order and read your signs in Welsh?

Another matter I feel uncomfortable about is your business’ contribution to the local economy. Except for employing local people, in what way do you contribute to the local economy? For example, do you buy local products? Do you buy meat and milk from local farmers for your burgers and milk shakes?

I would be very grateful to receive a response from you, as well as hearing what measures you are going to take in the near future to deal with the language problem I underlined in the letter.

Yours sincerely,

?????????

Os y cei di unrhyw ymateb ddiddorol cofia anfon copi i swyddfa Cymdeithas yr Iaith a hyd yn oed anfona gopi at Alun Pugh sef Gweinidog y llywodraeth dros yr Iaith Gymraeg. Bydd hyn yn dystiolaeth o’r angen sydd am Ddeddf Iaith Newydd. Cyfeiriad Alun Pugh ydy:

Alun Pugh,
Gweinidog Diwyilliant, Chwaraeon a’r Iaith Gymraeg,
Cynulliad Cymru,
Bae Caerdydd,
Caerdydd.

Hefyd beth am anfon llythyr at dy Aelod Cynulliad lleol a’th Aelod Seneddol lleol yn eu hannog i gefnogi’r alwad am Deddf Iaith Newydd? Clicia YMA i ddarganfod pwy yw dy AS di.

Y Cam Nesaf

Wrth gwrs, rhaid sicrhau fod dy neges di yn cael ei chlywed a’i hystyried yn ddwys. Mae hanes yn profi bod angen gwneud mwy na anfon llythyr i ennill brwydrau.

Mae Cymdeithas yr Iaith yn trefnu protestiadau ledled Cymru i dynnu sylw tuag at yr angen am Ddeddf Iaith Newydd. Cofia edrych ar wefan y Gymdeithas yn gyson i gael gwybod am unrhyw brotestiadau sydd ar y gweill.

Casgliad