Cyfarfod Cyhoeddus - Y Gymraeg a'i hawliau

Am 2yh heddiw, bydd Meirion Prys Jones, Prif Weithredwr newydd, Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn cymeryd rhan mewn cyfarfod cyhoeddus wedi ei drefnu gan Gymdeithas yr Iaith Gymraeg. Bwriad y cyfarfod – ‘Y Gymraeg a’i Hawliau’ – yw i drafod yr angen am Deddf Iaith Newydd. Bydd Elin Haf Gruffydd Jones, o ganolfan Mercator ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth, a Huw Lewis, cadeirydd Cymdeithas yr Iaith, hefyd yn cymeryd rhan yn y cyfarfod.

Meddai Huw Lewis, cadeirydd Cymdeithas yr Iaith:
“Mae sicrhau Deddf Iaith Newydd yn gam hollbwysig os ydym am ddiogelu hawliau siaradwyr Cymraeg i ddefnyddio ac i dderbyn gwasanaethau trwy gyfrwng yr iaith.

“Daw hyn hyd yn oed yn fwy pwysig,o ystyried ein bod bellach yn byw mewn oes lle mai cymaint o wasanaethau yn cael eu cynnig gan gwmniau preifat. Dros y blynyddoedd diwethaf, preifateiddiwyd llawer o’r hen gyfleustodau (dwr, nwy, trydan a’r rheilffyrdd), gan olygu nad oes gan gwsmeriaid bellach yr hawl i fynnu gwasanaethau Cymraeg ganddynt. Ar yr un pryd, mae’r holl ddatblygiadau modern a dylanwadol a fu ers 1993 yn eiddo i’r sector breifat ac felly yn medru anwybyddu’r Gymraeg yn llwyr.

Trwy edrych i’r dyfodol i’r flwyddyn 2020, fe welir y bydd hyn yn dwyshau ymhellach wrth i ddylanwad y sector breifat gynyddu ac felly bydd siaradwyr Cymraeg yn colli cyfleoedd i weld a defnyddio’r iaith. O ganlyniad mae pwnc y cyfarfod prynhawn yma yn bethnasol i neges gyffredinol Cymdeithas yr Iaith am wythnos yr Eisteddod; sef bod yr iaith Gymraeg mewn peryg o golli tir ar raddfa gyflym iawn rhwng nawr a’r flwyddyn 2020.”

Yn ystod y cyfarfod fe fydd Cymdeithas yr Iaith yn lansio yr ‘Alwad Genedlaethol am Dystiolaeth o’r Angen am Ddeddf Iaith’. Eisioes, mae’r Gymdeithas wedi ysgrifennu at lu o fudiadau Cymreig gan ofyn iddynt am eu cefnogaeth yn yr ymgyrch hon.

Penderfynwyd i lansio’r alwad hon yn dilyn sylwadau gan Meirion Prys Jones rai wythnosau yn ôl. Bryd hynny, fe bwysleisiodd ei fod ef, a’r Bwrdd Iaith, yn ddigon parod i ystyried yr angen am Ddeddf Iaith Newydd, ond bod hynny yn dibynnu ar brofi y galw a’r angen am fesur o’r fath. Mae Cymdeithas yr Iaith yn hapus i dderbyn yr her honno ac felly dros y misoedd nsaf fe fydd y mudiad yn canolbwyntio ar gasglu tystiolaeth o’r angen am Ddeddf Iaith Newydd, gan wahodd mudiadau Cymreig eraill i ymuno gyda hwy yn yr ymgyrch.

Mwy yn yr un categori(au): Deddf Iaith | Eisteddfodau | Morgannwg Gwent | Newyddion
.