Blog y Cadeirydd

Heddiw, Tachwedd 6ed 2009, bydd Osian Jones yn cael ei arwain o Lys yr Ynadon ym Mhwllheli i garchar am 28 diwrnod yn enw cyfiawnder. Mae wedi dewis peidio talu'r ddirwy a roddodd y llys iddo, ac yn gwybod byddai hynny'n golygu carchar, oherwydd nid yw'n credu y dylai orfod talu iawndal i gwmniau mawr sy'n dod mewn i Gymru ac yn sarhau'r iaith Gymraeg.

Bydd pawb yn yr achos llys ym Mhwllheli yn edrych ar Osian yn cael ei arwain i'w gell yn gorfod wynebu'r realiti ynghylch ei safiad - gwrthod ei ryddid oherwydd ei fod ef yn un nad yw'n fodlon derbyn y ffordd israddol caiff yr iaith Gymraeg ei thrin yng Nghymru.

Ond mae'n rhaid i bob un sydd â pherthynas â'r iaith Gymraeg wynebu y realiti yma yfory. Y dewis hawdd yw credu fod brwydr yr iaith yn cael ei hennill. Y dewis hawdd yw credu bydd pethau'n gwella'n araf bach gyda llawer o 'ewyllys da'. Y dewis hawdd yw eistedd nôl yn ein byd bach cysurus pan mewn realiti mae'r frwydr yn fwy tyngedfennol nag erioed - ac mae rhywun yn aberthu ei ryddid yn dangos hynny'n glir heddiw.

Y dewis anodd yw wynebu'r frwydr barhaus dros yr iaith a chymunedau Cymraeg. Nid oes angen gofyn pam fod Osian yn mynd i'r carchar - mae'r pwerau pitw dros yr iaith a ddaw i'r Cynulliad yn sarhaus i Gymru fel cenedl. Fydd y mesur iaith ddim hyd yn oed yn gallu cyffwrdd ag unrhyw siop ac fe fydd Boots, Superdrug, Matalan a PC World (y cwmniau sy'n erlyn Osian Jones am iddo fynnu gwasanaethau Cymraeg yno) a'u traed yn rhydd eto rhag eu cyfrifoldeb i ddarparu gwasanaethau yn y Gymraeg.

Yn wyneb carchariad Osian, dylai Llywodraeth Cymru'n Un gydnabod mor wan yw'r Gorchymyn Iaith a chondemnio Swyddfa Cymru am rwystro'r ffordd i'r Gymraeg.

Mae'n amser i ni oll i ddeffro!

Diolch i Osian am weld yn glir drwy'r niwl tuag at gael cyfiawnder i'r Gymraeg.

A yw safiad Osian wedi eich sbarduno chi? Ydych chi eisiau dangos cefnogaeth iddo? Mae llu o weithgareddau ar draws Cymru yn y bythefnos nesa - cysylltwch â'ch swyddog maes lleol:

Angharad Clwyd (Dyfed): angharad.clwyd@cymdeithas.org
Sioned Haf (Caerdydd): sioned.haf@cymdeithas.org
Swyddfa'r Gogledd: dewi@cymdeithas.org a menna@cymdeithas.org

Rydym yn casglu llyfrau i Osian eu darllen yn y carchar. Os hoffech gyfrannu arian er mwyn prynu llyfrau iddo, danfonwch siec yn daladwy i 'Cymdeithas yr iaith Gymraeg' at Ystafell 5, Y Cambria, Rhodfa'r Môr, Aberystwyth SY23 2AZ

Postiwyd am 12:16 yb

30 Hydref 2009

Fideo - Uchfbwyntiau'r Rali 'Chwyldro Newydd yn y Cymoedd'

Postiwyd am 4:29 yh

28 Hydref 2009

Fideo: Areithiau'r Rali 'Chwyldro Newydd yn y Cymoedd'

Pwysa yma i weld mwy o fideos o'r Rali...

Mwy...

Postiwyd am 11:36 yb

6 Hydref 2009

Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith yn beirniadu Peter Hain am roi corfforaethau mawr cyn hawliau iaith pobl Cymru

Ar raglen Good Morning Wales bore yma dywedodd Peter Hain ei fod yn falch fod Llywodraeth y Cynulliad, Swyddfa Cymru a San Steffan wedi canfod 'common sense solution' ynghylch y Gorchymyn Iaith. Yn ei farn ef mae'r Gorchymyn wedi cael ei wella yn ystod y broses ac nad oedd e'n awyddus i weld 'burden of regulation' ar fusnesau preifat ac mae'n credu fod busnesau wedi gwneud cymaint eisoes drwy ewyllys da. Dyna oedd y maen prawf yn ei farn ef felly, sicrhau nad oedd rhaid i gorfforaethau gymryd yr iaith o ddifrif a sicrhau na fydd Cymru fyth yn genedl wirioneddol ddwyieithog.

Doedd dim iot o wahaniaeth gan y Blaid Lafur am farn y busnesau preifat adeg cyflwyno'r lleiafswm cyflog, ond mae'n gyfleus iawn nawr a dyna ddweud y cyfan am eu 'sosialaeth'.

Mwy...

Postiwyd am 11:00 yb

21 Mai 2009

Coleg Ffederal Cymraeg - y diweddaraf

Dros y misoedd diwethaf mae Bwrdd Cynllunio'r Coleg Ffederal Cymraeg gafodd ei sefydlu gan y Gweinidog Addysg, Jane Hutt, wedi bod yn cyfarfod yn gyson er mwyn cynorthwyo a bwydo syniadau i gadeirydd y Bwrdd, Yr Athro Robin Williams, a fydd dros yr wythnosau nesaf yn paratoi adroddiad ac yn ei gyflwyno i Jane Hutt erbyn yr haf.

Maen rhaid canmol dewrder Robin Williams gan iddo wahodd dau ymgyrchych iaith i eistedd ar y bwrdd sef Rhys Llwyd, Is-Gadeirydd Cymdeithas yr Iaith ynghyd a Ieuan Wyn, Cylch yr Iaith. Mi wyddai Robin Williams, maen si?r, y byddai'n ffôl iawn iddo beidio gwahodd cynrychiolwyr o'r unig ddau fudiad sydd wedi gwneud gwaith ymchwil a chyflwyno cynlluniau ar gyfer sefydlu Coleg Ffederal Cymraeg cyn sefydlu'r bwrdd yma.

Ar y cyfan maen ymddangos y bydd adroddiad Robin Williams yn gam sylweddol ymlaen. Does dim dwywaith fod y Gymdeithas a Chylch yr Iaith wedi dod a dylanwad llesol i'r bwrdd a fyddai fel arall yn sefydliadol tu hwnt. Ar ôl cyfarfod ymgynghorol diweddar y bwrdd fe ddeellir y bydd sôn am gorff cwbwl newydd a hwnnw'n gorff annibynnol fydd yn cael ei sefydlu dan erthyglau a statudau. Fe argymhellir codi'r gwariant ar addysg Gymraeg yn y sector addysg uwch yn sylweddol a hynny i ariannu amrywiaeth o bethau o gyflogi darlithwyr trwy'r Coleg Ffederal i gynnig bwrsariaethau i fyfyrwyr fydd yn astudio trwy gyfrwng y Gymraeg.

Fodd bynnag, teimla Cymdeithas yr Iaith bod yn rhaid i ni fod yn wyliadwrus. Er enghraifft, maen aneglur sut y bydd y cyllid ychwanegol yn cael ei ddosbarthu a'i ddefnyddio. Mae'r Gymdeithas yn credu fod angen i'r holl arian fynd trwy y Coleg Ffederal yn hytrach na chyllidebau cyffredinol y prifysgolion daearyddol. Cred y Gymdeithas hefyd fod rhaid gwneud yn si?r fod y teimlad o berchnogaeth yn cael lle canolog yn adroddiad Robin Williams - rhaid i'r darlithwyr cyfrwng Cymraeg ynghyd a'r myfyrwyr fod yn aelodau o'r Coleg Ffederal er mwyn i'r Coleg fod yn gymuned academaidd yn hytrach na corff cyllido'n unig.

Ond yr her fwyaf sy'n wynebu'r ymgyrch hon dros y misoedd nesaf yw i'r Llywodraeth beidio ag anwybyddu'r adroddiad fel yr anwybyddwyd argymhellion Adroddiad Richard rhai blynyddoedd yn ôl. Maen debygol y bydd rhai argymhellion yn adroddiad Robin Williams yn rai cryf felly rhaid pwyso ar y Llywodraeth i'w derbyn a phwyso ar y prifysgolion traddodiadol i dderbyn y bo'r hinsawdd wleidyddol wedi newid o ganlyniad i brotestio di-flino Undebau Myfyrwyr a Chelloedd Coleg y Gymdeithas dros y blynyddoedd.

Postiwyd am 6:42 yh

17 Mai 2009

Fideo - Uchafbwyntiau'r Rali 'Hawl i Fesur Iaith Cyflawn'

Lluniau o'r Rali

Postiwyd am 3:08 yh

12 Mai 2009

Sain - Cyfweliad Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith gyda Vaughan Roderick

Podlediad Vaughan Roderick

Postiwyd am 12:32 yh

29 Ebrill 2009

Fideo - Hysbyseb "RALI: Pwerau Llawn dros y Gymraeg i Gymru"

Postiwyd am 12:14 yb

18 Mawrth 2009

Gair dros y Gymraeg

Annwyl Gyfaill,

'Gair dros y Gymraeg'

Diolch yn fawr iawn i'r sawl ohonoch chi wnaeth ymateb i'r neges ddiwethaf yn galw am dystiolaeth. Roedd yr ymateb yn syfrdanol, ac fe gafodd yr holl dystiolaeth ei gyflwyno i'r Pwyllgor Deddfwriaethol yn y Cynulliad heddiw.

OND - Mae rhai Aelodau yn y Cynulliad dal yn meddwl fod neb yn gweld eisiau gwasanaethau Cymraeg yn y sector breifat achos bod dim digon o siaradwyr Cymraeg yn cwyno.

Bydd Aelodau o Gymdeithas yr Iaith yn cyflwyno tystiolaeth i'r Pwyllgor Materion Cymreig yn San Steffan ar y 23ain o Fawrth (Dydd Llun nesaf) ac rydym am gyflwyno cymaint o dystiolaeth a phosibl yn ymwneud â'r sector breifat.

Byddwn felly yn gwerthfawrogi'n fawr iawn pe byddech chi'n gallu ymateb i'r 3 cwestiwn syml yma os gwelwch yn dda:

(a) Ydych chi'n hapus gyda'r gwasanaeth Cymraeg yr ydych chi'n ei dderbyn gan gwmniau preifat yn gyffredinol yng Nghymru?

(b) A wnewch chi roi un neu fwy o enghreifftiau o gwmniau preifat yr ydych yn ymwneud â nhw yn gyson ac yn dymuno defnyddio gwasanaethau Cymraeg (e.e. siopau, banciau, archfarchnadoedd, Cwmniau trenau, bysiau, tai bwyta) lle mae'r gwasanaeth Gymraeg yn is-raddol, neu ddim yn bodoli o gwbl o ran arwyddion, taflenni, llinell ffon, gwefan neu mewn person.

(c) Ydych chi'n barod i ni ddefnyddio'r wybodaeth yma, yn ogystal a'ch enw, fel rhan o dystiolaeth Cymdeithas yr Iaith i'r Pwyllgor Materion Cymreig ar y 23ain o Fawrth.

Danfonwch eich tystiolaeth at hedd@cymdeithas.org

Diolch yn fawr am eich cefnogaeth,

Menna Machreth
Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

ON. Fe wnaeth Cymdeithas yr Iaith gyflwyno tystiolaeth i Bwyllgor Deddfwriaethol y Cynulliad heddiw. Os ydych chi am weld fideo o'r drafodaeth, ewch yma - http://www.senedd.tv/index.jsf -wedyn pwyswch ar Pwyllgor Deddfwriaeth Rhif 5... 17 Mawrth.

Postiwyd am 10:37 yb