Eisteddfod Cymdeithas yr Iaith

Trafod ein Cymunedau Cymraeg a degau yn gweithredu'n uniongyrchol yn erbyn y Llywodraeth

Cafodd Cymdeithas yr Iaith wythnos fyrlymus arall yn herio'r Llywodraeth am y Gorchymyn Iaith ynghyd â thrafodaeth ddeinamig ar faes yr Eisteddfod ynghylch sut i greu cymuned Gymraeg gynaliadwy.

Cyfarfod 'Cymunedau Cymraeg Cynaliadwy', Dydd Mercher Awst 5ed:

Cafwyd ymateb da iawn wrth Gynghorwyr Sir a'r gynulleidfa ym Mhabell y Cymdeithasau mewn cyfarfod arbennig i drafod sut i greu Cymuned Gymraeg Gynaliadwy. Bu Carl Clowes yn sôn sut y llwyddodd Antur Aelhaearn i osod yr hinsawdd briodol ar gyfer adfywio cymuned Gymraeg. Esboniodd Ffred Ffransis am gynllun newydd, Cynllun Adfywio Cymunedol, sy'n cael ei ffurfio ar hyn o bryd wrth i Gymdeithas yr Iaith gydweithio â chymunedau Penllyn. Amcan y cynllun yw i gymuned grymuso ei hun drwy gynllunio dros eu cymuned, gan fedru defnyddio'r cynllun fel arf i allu ymateb yn holistig i ddatblygiadau neu fygythiadau i'r gymuned. Bu ymatebion cadarnhaol gan Dylan Edwards (Cynghorydd Lleol) a Dyfed Edwards (Arweinydd Cyngor Gwynedd) a'r gynulleidfa o dros 100 o bobl, ac mae Cymdeithas yr Iaith yn gobeithio y bydd cymunedau eraill â diddordeb i gydweithio ar gynllun tebyg. Dywedodd Hywel Griffiths, Cadeirydd grwp ymgyrch Cymunedau Rhydd Cymdeithas yr Iaith:

'Yn y cyfarfod hwn roeddwn yn edrych am ffyrdd o rymuso a sbarduno ein cymunedau lleol fel eu bod yn eu hadfywio eu hunain a hynny oddi mewn i ganllawiau y Cynlluniau Datblygu Lleol.'

Pwyswch yma i weld lluniau o'r digwyddiad

Protest 'Mae'r amser yn dod i Ben...' Pwerau llawn dros y Gymraeg i Gymru.

Roedd 200 o bobl wedi ymuno â Chymdeithas yr Iaith ar faes yr Eisteddfod i rybuddio Llywodraeth y Cynulliad fod yr amser yn prinhau i fedru trosglwyddo'r pwerau dros y Gymraeg cyn yr etholiad nesaf. Rhybuddiwyd fod y Gweinidog Treftadaeth yn euog o beidio gwneud mwy i sicrhau Gorchymyn mwy eang, a'r Ysgrfenydd Gwladol yn euog o rwystro taith y Gorchymyn.

Fe wnaeth degau o fynychwyr y brotest weithredu'n uniongyrchol ar faes yr Eisteddfod, drwy osod sticeri ar stondin Llywodraeth y Cynulliad. Roedd y sticeri yn cyfathrebu'r neges fod y Gorchymyn Iaith fel y mae yn rhy gul, ac yn rhwystro ffordd pobl Cymru at eu hawliau i'r Gymraeg. Bu Sian Howys yn siarad tu allan i stondin y Llywodraeth:

'Yr her i'r Gweinidog Treftadaeth yw i ddeddfu er mwyn gwneud gwahaniaeth fel y mae deddfu wedi gwneud gwahaniaeth mewn meysydd eraill o anghydraddoldeb. Os ydym ni eisiau gweld mwy o hawliau i'r Gymraeg, rhaid i ni eu enwi nhw, eu cywilyddio nhw a'u herio nhw bob gam o'r ffordd.'

Pwyswch yma i weld lluniau o'r digwyddiad.

Cynllunio logo y Coleg Ffederal ar Faes yr Eisteddfod

Ar Ddydd Llun 3ydd Awst, roedd Cymdeithas yr Iaith yn lansio cystadleuaeth logo ar gyfer y Coleg Ffederal Cymraeg y mae Llywodraeth y Cynulliad yn dweud eu bod yn y broses o'i sefydlu. Bydd Angharad Tomos - cartwnydd ac aelod blaenllaw o'r Gymdeithas - yn bresennol yn uned y Gymdeithas ar y maes i gynnal gweithdy ar gyfer myfyrwyr y dyfodol ar lunio logo. Esboniodd llefarydd y Gymdeithas ar addysg, Ffred Ffransis:

'Er mwyn cynyddu'r ymwybyddiaeth fod y Coleg ar fin dod o'r diwedd, rydym yn trefnu'r gystadleuaeth logo ar gyfer y sefydliad nwydd, gan wahodd pobl i alw yn ein huned ar Faes yr Eisteddfod trwy'r wythnos i lunio cynigion.'

Dros 100 yn mynychu Cyfarfod Cyhoeddus 'Cymunedau Cymraeg Cynaliadwy'

Daeth dros 100 o bobl i Gyfarfod Cyhoeddus 'Cymunedau Cymraeg Cynaliadwy' ym Mhabell y Cymdeithasau, ar Faes Eisteddfod Genedlaethol y Bala heddiw. Dywedodd Hywel Griffiths arweinydd ymgyrch Cymunedau rhydd y Gymdeithas:

"Ers rhai misoedd mae rhai o swyddogion Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ar y cyd gyda thrigolion Penllyn wedi bod yn trafod y mater hwn. Ein gobaith ni yw y bydd y syniadau sy'n deillio o'r cyfarfod heddiw, nid yn unig yn berthnasol i Benllyn ond yn rhai y gall pobl sy'n byw mewn cymunedau Cymraeg ar hyd a lled Cymru eu defnyddio. Mae'n rhaid i bawb sy'n poeni am ddyfodol ein cymunedau fynnu'r p?er i ddiogelu'r dyfodol hwnnw. Gwelwn y cyfarfod hwn fel man cychwyn i weithgarwch fydd yn ymestyn drwy Gymru gyfan."

Uchafbwyntiau Protest Hawl i Rentu

Meddiannu Eiddo dros ein Cymunedau Cymraeg

Am 11 yb ar ddydd Sadwrn yr 24ain o Ionawr, meddiannwyd fflat yn natblygiad Doc Fictoria yng Nghaernarfon gan aelodau o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg. Mae'r weithred symbolaidd hon yn rhan o'r ymgyrch dros ddyfodol cymunedau Cymraeg Cymru, a thros sefydlu'r Hawl i Rentu fel rhan o?r ateb i'r argyfwng sy'n wynebu'r cymunedau hynny. Mae Cymdeithas yr Iaith yn galw ar Lywodraeth y Cynulliad ac awdurdodau lleol i gyd-weithio er mwyn sicrhau cynnydd yn y nifer o dai ar rent sydd ar gael i bobl leol.

60,000 yn aros am dai cyngor yn y gogledd

Cyhoeddwyd yn y Daily Post heddiw, bod 60,000 o unigolion yn disgwyl ar rhestrau aros am dai cyngor ar draws gogledd Cymru. Meddai Osian Jones, trefnydd y gymdeithas yn y gogledd:

"Rydym fel cymdeithas, wedi bod yn disgwyl am fisoedd lawer i dderbyn cyfres o atebion ynglyn a'r sefyllfa dai yma yn y gogledd, gan holl gynghorau sir yr ardal. Un o'r cwestiynau ydoedd yn syml - 'faint sydd ar eich rhestr aros am dai cyngor', nid ydym wedi derbyn unrhyw ateb gan unrhyw un o gynghorau'r gogledd. Ac wrth ddarllen bod 60,000 yn aros heddiw yn y Daily Post, mae hi'n amlwg mai methiant llwyr ydi polisïau tai yr holl gynghorau?

Cymuned Pont-Tyweli yn ennill brwydr arall

Mae ymgyrchwyr lleol ym mhentref Pont-Tyweli, ger Llandysul wedi ennill brwydr arall yn ei hymgais i atal datblygiad o 31 o dai 4 ystafell wely yn eu pentref. Gohiriwyd penderfyniad heddiw gan Bwyllgor Cynllunio Cyngor Sir Gar, tra eu bod yn aros am gyngor cyfreithiol pellach ynghylch a yw'r caniatad a roddwyd nol yn 1990 i adeiladu 31 o dai dal yn ddilys a'u peidio.

A fydd datblygwyr yn llwyddo i dwyllo Cyngor Sir Gar?

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi mynegi pryder y bydd datblygwyr yn llwyddo i wthio trwodd y datblygiad tai dadleuol yng nghyfarfod Pwyllgor Cynllunio, Cyngor Sir Gaerfyrddin fory, yng Nghyngor Sir Gaerfyrddin am 10am, a fydd yn tanseilio cymuned Cymraeg yn Nyffryn Teifi. Gwrthodwyd y datblygiad o 50 o dai a gynigwiyd gan cwmni Eatonfield yn Rhagfyr 2007 gan y Cyngor Sir ar y sail y byddai datblygiad o'r fath yn tanseilio iaith y gymuned leol. Roedd y datblygiad o 50 o dai yn cynnwys 15 "token" o dai "fforddiadwy".

Dim un ty fforddiadwy ym Mhont-Tyweli

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi addo gwneud popeth yn ei gallu i atal datblygiad tai a fyddai'n tanseilio cymuned Gymraeg yn Nyffryn Teifi ac yn gwneud nonsens llwyr o gyfreithiau cynllunio.

Protest: Hawl i Rentu! CAERDYDD

1pm, Dydd Gwener, 8fed o Awst
Protest: Hawl i Rentu!
Uned Cymdeithas yr Iaith
Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 2008
Hywel Griffiths, Iestyn ap Rhobert.

Mynd â’r alwad dros ‘Hawl i Rentu’ at Uned Llywodraeth y Cynulliad lle’r codir Ty Unos.

Mae’n ffasiynol iawn i’r holl bleidiau gwleidyddol son am “dai fforddiadwy” y dyddiau hyn. Mae datblygwyr yn cael caniatad i godi nifer mawr o dai drud a di-angen ar yr amod fod ychydig o dai “fforddiadwy” yn eu plith. Fel arfer ychydig iawn o drigolion lleol all fforddio’r tai “fforddiadwy”.

Un ateb tuag at sicrhau cartrefi i bobl leol yn ein cymunedau yw cynnydd mawr yn y nifer o unedau i’w rhentu. Symud tuag at sefydlu “Hawl i Rentu” i bobl leol yn lle hen bolisi Thatcher o “Hawl i Brynu”. Nawr mae’r amser i lansio’r ymgyrch!

• Oherwydd anhawster cael morgais, dyma unig gyfle llawer i gael cartre yn eu cymuned
• Mae prisiau tai’n disgyn, felly mae’n fwy ymarferol i Gynghorau brynu tai ar werth a’u rhentu i bobl leol.
• Rhaid fod y tai ar rent yn y mannau iawn yn ein cymunedau – nid mewn stadau canolog yn unig.
• Rhaid fod y tai o’r mathau sy eisiau – yn cynnwys unedau ar gyfer pobl ifainc.
• Rhaid wrth system deg i osod tai i bobl leol
• Gall trefniadau rhan-berchnogaeth fod yn rhan o’r cynllun “Hawl i Rentu”

Nid dyma’r holl ateb i broblem sicrhau cartrefi yn ein cymunedau, ond bydd yn gam mawr ymlaen ar gyfer y rhai mwyaf anghenus yn ein cymunedau ac ar gyfer pobl ifainc sy’n ceisio penderfynu a oes dyfodol iddynt yn eu cymunedau.

Nawr mae’r amser i lansio’r ymgyrch – dewch i weld yr arddangosfa yn uned y Gymdeithas ar faes y Steddfod, a dewch i orymdeithio gyda ni i fynd a’r alwad at Lywodraeth y Cynulliad!

Ac i ddilyn...

2.15pm, Dydd Gwener, 8fed o Awst
Gweithdy Cymunedau Rhydd ar Uned Cymdeithas yr Iaith

Mae ymgyrch Hawl i Rentu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn cael ei lansio yn yr eisteddfod. Bydd yn ymgyrch weithredol er mwyn sicrhau bod un cyfran o’n polisiau ni i amddiffyn ein cymunedau Cymraeg yn cael ei weithredu. Mae’n gofyn am weithgarwch gan aelodau o bob ardal o Gymru, felly dewch draw i’r uned i glywed am y cynlluniau, i drafod ac i ddysgu am ein polisiau.

Codi 'Ty Unos' ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol

Er mwyn tynnu sylw pobol Cymru at yr argyfwng ac nad yw bellach yn bosibl i bobl ifanc fyw yn eu cymunedau fe fydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn codi 'Tŷ Unos' ar Faes yr Eisteddfod Genedlaethol ac yn ei gludo o'r uned i Uned Llywodraeth Cymru ar y Maes am 1 o'r gloch dydd Gwener Awst 8.

Ymateb i'r cydweithio rhwng Cartrefi Cymunedol Cymru a Bwrdd yr Iaith Gymraeg

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi ymateb i adroddiad gyhoeddwyd ar y cyd yn y Sioe Amaethyddol gan Cartrefi Cymunedol Cymru a Bwrdd yr Iaith Gymraeg. Dywedodd Dafydd Lewis ar ran Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

"Mae'n dda gennym weld cydweithio rhwng Cartrefi Cymunedol Cymru a Bwrdd yr Iaith Gymraeg o ran cynnig darpariaeth gwasanaethau yn y Gymraeg i denantiaid cymdeithasau tai, er nad oes llawer o fanylion wedi eu cyhoeddi ganddynt ar sut maent yn bwriadu diogelu a datblygu’r Gymraeg fel iaith gymunedol yng Nghymru, sef ail elfen y cydweithio."

O ddifri am y Gymraeg? - Yr Her i'r Llywodraeth | Serious about Welsh? - The Challenge for Government

Rydym bellach wedi profi dros ddeng mlynedd o lywodraeth ddatganoledig yng Nghymru, ac wedi profi llywodraethau yn cynnwys y blaid Lafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a Phlaid Cymru. Nodweddwyd y deng mlynedd diwethaf gan amrywiaeth o bolisïau ar yr iaith Gymraeg. Pwrpas cyntaf y pamffledyn hwn yw dadlau na fu yr un o’r polisïau yma, o Iaith Pawb hyd at y sefyllfa bresennol gyda chlymblaid Cymru’n Un, o ddifrif ynglŷn a sicrhau dyfodol yr iaith Gymraeg, un ai oherwydd diffyg ewyllys neu ddiffyg ymarferol. Ei ail bwrpas yw gosod her syml a diamwys wrth ddrws llywodraeth glymbleidiol bresennol y Blaid Lafur a Phlaid Cymru – cyflwynwch ddeddfwriaeth gynhwysfawr ac effeithiol ar yr iaith Gymraeg fel cam cyntaf tuag at ddangos bod y sefyllfa yma ar newid.

Dogfen: O ddifrif am y Gymraeg? - Yr her i'r Llywodraeth (pdf - 444kb)
I ddarllen ffeiliau PDF mae angen copi o Adobe Reader - sydd ar gael am ddim.

We have now seen ten years of devolution in Wales, and have experience of various administrations at some point including the Labour party, the Liberal Democrats and Plaid Cymru. The past ten years have also seen a number of policies relating to the Welsh language. This pamphlet’s first purpose is to show that none of these policies, from Iaith Pawb to the current position of the One Wales coalition, have been serious about safeguarding the future of the Welsh language, either due to ideological failings or practical failings. Its second purpose is to set the current Labour-Plaid coalition a clear challenge – to introduce comprehensive and effective legislation on the Welsh language as a first step to showing that this situation is about to change.

Dogfen: Serious about Welsh? - The Challenge for Government (pdf - 587kb)
To view the above PDF file, you will need Adobe Reader - Which can be downloaded free of charge.

Don't let the planners con the council

After receiving a knock back on their previous application for 50
houses in Pont-Tyweli, Llandysul, as it was decided by the council
planning authority that such a development would damage the local
community, the developers - Eatonfield Group, have now resubmitted an
application which Cymdeithas yr Iaith claim is an attempt to con the
council into giving them what they wanted.

Peidiwch gadael i'r datblygwyr twyllo'r Cyngor

Mae cwmni datblygu Eatonfield wedi ail gyflwyno cais cynllunio i Gyngor Sir Gár wedi i'w cais gwreiddiol gael ei wrthod gan y Cyngor, oherwydd y niwed fyddai'n gwneud i'r gymuned leol. Dywed Cymdeithas yr Iaith fod hon yn ymgais i dwyllo'r Cyngor er mwyn i'r datblygwyr gael eu ffordd eu hunain.

Ewch y filltir ychwanegol

Tra'n cefnogi cynnig Llywodraeth y Cynulliad i hybu awdurdodau lleol i brynu tai a'i rhentu yn ôl i berchnogion tai â phroblemau ad-dalu morgeisi, mae Cymdeithas yr Iaith yn galw ar y Llywodraeth i ddatblygu'r syniad a sefydlu polisi 'hawl i rentu'.

Cymdeithas yr Iaith yn cefnogi cymuned San Clêr

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi datgan eu cefnogaeth i drigolion pentref San Clêr yn eu hymgyrch i atal datblygiadau tai niferus yn y pentref. Fe fydd cyfarfod cyhoeddus yn cael ei gynnal heno am 7.30pm yn Ysgol Griffith Jones, San Clêr i drafod y camau nesaf i atal y datblygiadau.

Rhaid ystyried anghenion pobl leol a'r iaith Gymraeg wrth ystyried cynllunio

Cafodd cynghorwyr yng Ngheredigion eu beirniadu am ganiatáu ceisiadau cynllunio gan siaradwyr Cymraeg er bod argymhelliad i'w gwrthod.

Dywedodd Angharad Clwyd, cadeirydd Rhanbarth Ceredigion, eu bod nhw'n cefnogi penderfyniad y cynghorwyr i gefnogi pobl leol.

Cyngor Sir Gar yn Gwrthod Cais am Dai

Mae'n achos balchder mawr i Gymdeithas yr Iaith fod swyddogion cynllunio Cyngor Sir Gar wedi argymell i Bwyllgor Cynllunio y Cyngor, y dylai'r cais i adeiladu 50 o dai ym Mhont-Tyweli gael ei wrthod. Fe wnaeth y pwyllgor cynllunio gyfarfod am 10.30am bore yma Iau yr 20ed o Ragfyr i drafod y cais dadleuol, a wrthwynebwyd yn chwyrn gan y gymuned leol; ac er llawenydd mawr i'r gymuned ac i aelodau'r Gymdeithas yn lleol fe gytunodd y pwyllgor cynllunio gyda'r swyddogion ac fe wrthodwyd y cais.

Twyll Datblygwyr

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi beirniadu Cwmni Datblygu Tai Eatonfield - am ddefnyddio hen driciau eu masnach ym Mhont-Tyweli, Llandysul. Bwriada'r cwmni adeiladu 50 o dai ym mhentref bach Pont-Tyweli gyda chaniatad ar gyfer codi 31 ohonynt wedi ei roi 16 mlynedd yn ol. Sicrhaodd y cwmni fod y caniatad yn dal yn ddilys drwy dorri twll yn y clawdd a dadlau fod hyn yn dystiolaeth fod y gwaith adeiladu eisioes wedi cychwyn.

Dim Esgusodion y tro yma medd Cymdeithas

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi atgoffa Pwyllgor Cynllunio Cyngor Sir Gâr y byddant yn trafod y datblygiad tai arfaethedig yn Waungilwen, Drefach Felindre gyda thudalen wag. Apeliodd y Gymdeithas at y cyfarfod pwyllgor a gynhelir ddydd Iau Medi 27ain am 10.30 yn swyddfeydd y Cyngor, i sicrhau fod y broses gynllunio yn cynnal cymunedau hyfyw yn hytrach na chael ei defnyddio fel trwydded i argraffu arian ar gyfer datblygwyr.

Cyngor yn anwybyddu barn pobl leol am ddatblygiad tai

Bydd Swyddogion Cynllunio Cyngor Sir Gar heddiw'n argymell bod y Pwyllgor Datblygu (sy'n cyfarfod am 10.30am Iau 30 Awst yn Neuadd y Sir) yn cymeradwyo cais cynllunio i godi 52 o dai newydd ym mhentref Porthyrhyd, a thrwy hynny'n dyblu maint y pentref.

CYFARFOD: Ardal yr Wyddgrug: Rhybudd i Gymru Gyfan, EISTEDDFOD GEN

Cyfarfod Deddf Eiddo -‘Ardal yr Wyddgrug: Rhybudd i Gymru Gyfan’
Astudiaeth achos o ddatblygiadau tai anaddas
3pm, 06/08/07, Pabell Cymdeithasau, Maes yr Eisteddfod

Rhybudd yn erbyn colli ein cymunedau fesul ychydig

Bydd Swyddog Maes Dyfed Cymdeithas yr Iaith, Angharad Clwyd, yn dweud wrth gyfarfod cyhoeddus a drefnir gan gymuned leol Waungilwen heno fod perygl i ni golli ein cymunedau Cymraeg fesul ychydig.

Cynllunio ar gyfer y Gymraeg yn haeddu sylw proffesiynol

Mae Cymdeithas yr Iaith yn galw ar Eifion Bowen, Pennaeth Cynllunio Cyngor Sir
Gâr, i derfynu'r broses o ganiatau i gwmniau datblygu fynd ati eu hunain i baratoi'r Astudiaethau Effaith ar y Gymraeg.

Llafur wedi'i chwalu yn y Gymru Gymraeg

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi galw heddiw ar Blaid Cymru ac ar y Rhyddfrdwyr Democrataidd i sicrhau na chaiff Llafur Newydd fynd yn ei blaen i anwybyddu'r Gymru Gymraeg yn dilyn ei chwalfa yn yr Etholiad.

Bygythiad o'r newydd i gymuned Pont-Tyweli

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi hysbysu pobl Pont-Tyweli fod y cais am 50 o dai ym Mhont-Tyweli, gan Eatonfield group, wedi ei ail-gyflwyno i'r Cyngor. Cyflwynwyd y cais gwreiddiol ym mis Rhagfyr 2006 ond fe dynnwyd y cais yn ol ym mis Ionawr 2007.

Bygythiad i ddyfodol pentref wedi ei dynnu yn ol am y tro

Dywedwyd wrth Gymdeithas yr Iaith heddiw bod y cais cynllunio a gynigwyd am 50 o dai ym mhentref bychain Pont-Tyweli wedi'i dynnu yn ei ol.

Gwrthwynebu datblygiad tai Pont-tyweli

Wedi'r ymgynghori gyda'r datblygwyr 'Eatonfield Group'a Chyngor Sir Gâr, datgelodd Cymdeithas yr Iaith y gallai fod dechrau ar y broses o adeiladu 50 o dai ym mhentref bach Pont-Tyweli yn nyffryn teifi mor glou â'r Pasg nesaf.

Achos tai Penmorfa - Prawf o anallu'r drefn gynllunio i ddiogelu lles yr Iaith Gymraeg

Yn nhyb Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, mae'r datblygiad arfaethiedig o ddeuddeg aneddle newydd ar safle'r Wern ym Mhenmorfa, ger Porthmadog, yn brawf pellach o'r modd nad yw lles yr iaith Gymraeg yn derbyn sylw teilwng mewn perthynas a phenderfyniadau ym maes cynllunio.

Gofyn am gyfarfod brys gyda Carwyn Jones AC

Danfonodd Rhanbarth Ceredigion o Gymdeithas Yr Iaith lythyr at Carwyn Jones, Gweinidog Amgylchedd, Cynllunio a Chefn Gwlad Llywodraeth y Cynulliad, heddiw gan son am eu pryder ynglyn â chasgliadau'r Ymchwiliad Cyhoeddus a gynhaliwyd i gynnwys Cynllun Datblygu Unedol Cyngor Ceredigion.

Adroddiad yn pwysleisio gwendid sylfaenol y drefn gynllunio

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi beirniadu’n hallt gasgliadau’r Ymchwiliad Cyhoeddus a gynhaliwyd i gynnwys Cynllun Datblygu Unedol Cyngor Ceredigion. Yn nhyb y mudiad, mae canfyddiadau’r arolygwyr – Mr Alwyn Nixon a Ms Stephanie Chivers – yn dangos fod yna anallu sylfaenol o fewn y drefn gynllunio bresennol i ymdrin yn effeithiol ag anghenion yr iaith Gymraeg.

Cynrychiolwyr o gymunedau yn ymweld a'r Cynulliad i fynnu dyfodol

Bu cynrychiolwr o gymunedau o wahanol rannau o Gymru yn ymweld â’r Cynulliad Cenedlaethol heddiw i fynnu bod y Llywodraeth yn gweithredu ar frys er mwyn sicrhau eu dyfodol.

CYFLWYNO DEISEB: Y Cynulliad, Caerdydd

Cyflwyno'r ddeiseb dros Ddeddf Eiddo i Lywodraeth y Cynulliad

1 o'r gloch
Dydd Mercher Tachwedd 2il
Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Dewch draw i gefnogi!

Ychydig ddyddiau wedi'r rali yng Nghaernarfon, bydd y ddeiseb dros Ddeddf Eiddo yn cael ei chyflwyno i Lywodraeth y Cynulliad.

Bydd y cyflwyniad yn un amserol iawn gan ei fod yn digwydd ar yr un diwrnod ag y cynhelir trafodaeth ar dai fforddadwy ym mhrif siambr y Cynulliad.

Wrth gyflwyno'r ddeiseb, bydd Cymdeithas yr Iaith yn pwysleisio i'r Llywodraeth mai dyma ein cyfle ymarferol olaf i sicrhau dyfodol i'n cymunedau Cymraeg.

Os bydd y tueddiadau presenol yn parhau, ni fydd yr un gymuned Gymraeg ar ol erbyn y flwyddyn 2020. Er mwyn ymateb i'r her, mae'n hanfodol fod y Llywodraeth yn cyflwyno Deddf Eiddo - mesur a fyddai'n sicrhau tai i bobl ifanc yn eu cymunedau lleol.

Mae'n bwysig fod nifer o gymunedau o bob rhan o Gymru yn bresennol wrth gyflwyno'r ddeiseb er mwyn atgyfnerthu'r neges. Beth am ddod i Gaerdydd er mwyn sicrhau bod eich cymuned chi yn cael ei chynrychiolu?

Am fwy o fanylion ffoniwch swyddfa'r Gymdeithas ar (01970) 624501 neu ebostiwch Huw Lewis huw[at]cymdeithas[dot]com

RALI: Dyfodol ein Cymunedau, Caernarfon

2pm – Dydd Sadwrn – Hydref 29ain
Y Maes, Caernarfon
Siaradwyr - Richard Parry Huws, Angharad Tomos, Huw Lewis

Deddf Eiddo i Gymru!

Dim cymuned Gymraeg erbyn y flwyddyn 2020

Daeth dros 200 o gefnogwyr i Rali ‘Dyfodol i’n Cymunedau’ Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ar y Maes yng Nghaernarfon heddiw. Yn ystod y Rali fe bwysleisiodd Huw Lewis (Cadeirydd y Grwp Deddf Eiddo) na fydd yr un gymuned naturiol Gymraeg ar ôl erbyn y flwyddyn 2020, os bydd y tueddiadau presenol yn parhau.

Recordiad Byw Rali Deddf Eiddo

Mae recordiad byw o Rali Deddf Eiddo Cymdeithas yr Iaith Gymraeg a gynhaliwyd ar y Maes yng Nghaernarfon ar 29ain o Dachwedd ar gael i'w lawrlwytho o'r wefan hon.

Mae'n dechrau gyda'r siaradwyr (Huw Lewis, Richard Parry Hughes, Angharad Tomos), ac wedyn rhai o ganeuon gan Mim Twm Llai yn chwarae'n fyw ar y Maes, gan gynnwys un cân newydd sbon sydd heb ei pherfformio o'r blaen!

Pwyswch yma i wrando (mp3 - 40MB)

Argyfwng Tai - Enghraifft arall o fethiant Llywodraeth y Cynulliad

Mewn cyfarfod cyhoeddus a gynhelir am 2 o’r gloch prynhawn yma (Mercher 3/8/05), bydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn tynnu sylw at enghraifft arall o agwedd ddi-hid Llywodraeth y Cynulliad tuag at ddyfodol ein cymunedau Cymraeg. Y pwnc trafod y tro hwn fydd yr argyfwng tai, sydd yn tanseilio rhagolygon cymaint o gymunedau ledled y wlad.

1 allan o 6 i lywodraeth y Cynulliad

Rhoddodd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg 1 allan o 6 i lywodraeth y Cynulliad am y mesurau gyhoeddwyd ganddynt heddiw a fydd, fe obeithir, yn sicrhau mwy o dai fforddiadwy.

Llafur yn gwrthod trafod argyfwng tai.

Dydd Mercher yma (Gorffennaf 6), bydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn cynnal lobi dros Ddeddf Eiddo yn y Cynulliad Cenedlaethol. Mewn cyfarfod ffurfiol a drefnir yn un o ystafelloedd pwyllgor y Cynulliad, bydd y mudiad yn ceisio hybu trafodaeth ar gynnwys ei dogfen Deddf Eiddo – dogfen bolisi sy’n ceisio cynnig atebion i’r problemau tai difrifol sydd yn tanseilio dyfodol cymunedau led led Cymru.

Gwrthod ehangu Marina Pwllheli

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn llongyfarch Cynghorwyr Gwynedd am gwrthod y cynllun i ehangu marina Pwllheli.

Deiseb yn galw am Ddeddf Eiddo i Gymru!

Rydym yn gobeithio casglu degau o filoedd o enwau ar y ddeiseb Deddf Eiddo, ond mae angen eich help!

Galwn ar Lywodraeth y Cynulliad Cenedlaethol i warchod ein cymunedau Cymraeg trwy gefnogi’r alwad am Ddeddf Eiddo i Gymru; mesur a fyddai yn sicrhau bod:

• Mynediad pobl leol i’r stoc bresennol o dai yn cael ei hyrwyddo a’i sicrhau

• bod prisiau tai ac eiddo yn adlewyrchu’r farchnad leol

• bod y gyfundrefn gynllunio yn diogelu ac yn gwasanaethu cymunedau

Pwyswch yma i lawrlwytho copi o'r ddeiseb Deddf Eiddo (pdf)

Dychweler unrhyw ddeisebion sydd wedi'u llenwi erbyn Hydref 1, 2005 i: Swyddfa Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, Llawr Gwaelod, Pen Roc, Rhodfa’r Môr, Aberystwyth, SY23 2AZ

Colli Capel Celyn - Colli'n Cymunedau Cymraeg

Fe ddaeth 200 o bobl i Rali a gynhaliwyd heddiw ar lan Llyn Celyn ger y Bala. Rhybuddiodd Siaradwyr yn ystod y Rali mai dyma yw ein cyfle ymarferol olaf i gynnal cymunedau Cymraeg hyfyw. Nodwyd os bydd y tueddiadau presennol yn parhau, ni fydd yr un gymuned naturiol Gymraeg ar ôl erbyn y flwyddyn 2020.

Casglu llofnodion yn y Bala

Rali Tryweryn – Deddf Eiddo

12pm – Sadwrn, Mehefin 11
Wrth y Capel Coffa ar lan Llyn Celyn
Siaradwyr – Elfyn Llwyd A.S, Huw Lewis.

Pwysa yma i lawrlwytho'r Poster uchod (pdf)

Yn dilyn y Daith Deddf Eiddo (Mehefin 4 – 10), bydd yr wythnos o ymgyrchu dros Ddeddf Eiddo yn cyrraedd ei benllanw, gyda’r rali ar lan Llyn Celyn. O bosib, hanes boddi Cwm Celyn, ger y Bala, yw’r enghraifft enwocaf o gymuned leol Gymraeg yn colli’r hawl i reoli ei dyfodol ei hun. Erbyn heddiw, mae ein cymunedau yn cael eu bygwth gan rym o fath gwahanol – grym anweladwy y farchnad dai.

Er mwyn mynd i’r afael â’r argyfwng tai, mae Cymdeithas yr Iaith yn galw am Ddeddf Eiddo.

Dewch gyda ni!

Colli Capel Celyn – Colli’n Cymunedau Cymraeg!

Pwysa yma i ddarllen mwy am Ddeddf Eiddo

Cysgu ar y stryd dros Ddeddf Eiddo

Dros yr wythnos nesaf, bydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn parhau gyda'r daith drwy Gymru i ledaenu ymwybyddiaeth ynglŷn â’r angen am Ddeddf Eiddo.

Deddf Eiddo ar Daith

Rhwng y 4ydd a’r 11eg o Fehefin, bydd Cymdeithas yr Iaith yn mynd a’r alwad am Ddeddf Eiddo ar daith drwy Gymru.

Rheoli'r Farchnad dai - Lansio ymgynghori cyhoeddus.

Heddiw ym Mhorthmadog, mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn lansio cyfnod o ymgynghori cyhoeddus ynglŷn â chynigion dogfen bolisi Deddf Eiddo’r mudiad. Dros y misoedd diwethaf, bu Grŵp Polisi Cymdeithas yr Iaith yn adolygu cynnwys y ddogfen gynhwysfawr hon – a argraffwyd gyntaf ym 1992 a’i ddiwygio ym 1999 – gan roi sylw i ddatblygiadau diweddar ym maes tai a chynllunio ar draws Prydain.

Y Llawlyfr Deddf Eiddo: Drafft Ymgynghorol - Mai 2005

Mae bellach yn dair mlynedd ar ddeg ers i Gymdeithas yr Iaith Gymraeg gyhoeddi Llawlyfr Deddf Eiddo. Amserol felly yw adolygu, diwygio a diweddaru’r llawlyfr gwreiddiol yn sgil y datblygiadau a welwyd yn ystod y 1990au ac ym mlynyddoedd cyntaf y ganrif newydd ym maes tai a chynllunio...

Mae'r ddogfen hon ar gael fel ffeil PDF:
Lawrlwytho'r ddogfen yn Gymraeg (530KB)
Download Document in English (574KB)

I ddarllen ffeiliau PDF mae angen copi o Adobe Reader - sydd ar gael am ddim.

Y Gymdeithas yn cyfarfod gyda Dai Lloyd Evans

Mewn cyfarfod bore yma gydag arweinydd a phrif weithredwr Cyngor Ceredigion, cyflwynodd Cymdeithas yr Iaith eu galwad am sefydlu gweithgor arbennig er mwyn cynnal arolwg brys o sefyllfa’r iaith Gymraeg yng Ngheredigion.

Chwifio baner o furiau Castell Caernarfon

Am 11am bore yma (Llun 28.3.05), dringodd aelodau o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg i ben twr uchaf Castell Caernarfon, gan arddangos baner enfawr a oedd yn datgan ‘Deddf Eiddo – Tai i bobl leol’.

17/01/05: Ymchwiliad Cyhoedddus Ceredigion - Y Gymraeg yn eilradd

03/01/05: RALI TAI: Deddf Eiddo i Gymru - CAERNARFON

03/01/05: 200 yng Nghaernarfon yn galw am Ddeddf Eiddo

02/01/05: Rali Calan - Deddf Eiddo i Gymru!

31/12/04: Prisau afresymol - Rhaid rheoli'r farchnad dai!

02/11/04: Lansio Ymgyrch Newydd dros Gymunedau Cymraeg – yn dilyn methiant y Cynulliad!

25/10/04: Gweithredu uniongyrchol i dynnu sylw at fethiant Cyllideb y Cynulliad

11/10/04: Cyllideb ddrafft y Cynulliad - Hollol annigonol!

04/10/04: Ymchwiliad Cyhoeuddus i'r CDU yn cychwyn Dydd Iau!

06/08/04: Cyfarfod Protest – Cyllidwch ein Cymunedau

12/07/04: Protestio gyda chadwyni yng Nghaerfyrddin

12/07/04: Protestio yn swyddfeydd y Llywodraeth er mwyn tynnu sylw at argyfwng tai

08/07/04: Protest llwyddiannus yn dod i ben gydag addewid am ragor o arian i'r farchnad dai

08/07/04: Protestio ar y to er mwyn tynnu sylw at argyfwng tai

23/06/04: Prif Swyddog yn dangos cefnogaeth i brotest dai Caernarfon

05/06/04: Annog Ymgeiswyr Sir Gar i ddechrau o'r dechrau gyda'r CDU

22/05/04: Cymunedau Rhydd: Posteri i'w dadlwytho!

19/05/04: Hawl i rentu - Galw am fwy o dai rhent!

11/05/04: Herio'r Llywodraeth i wneud mwy i leddfu'r argyfwng tai yng Nghymru

01/05/04: Cymunedau Rhydd: Ffurflen Postio Sylwadau

26/04/04: Cymunedau Rhydd: Y Pecyn Lobio

15/03/04: Croeso Gofalus i Ddatganiad Carwyn Jones ar dai fforddadwy

05/03/04: Bygythiad Cyllideb Gordon Brown i Gymunedau Cymraeg

26/02/04: Cymunedau Rhydd: Danfona neges ebost yn galw am Gyllido ein Cymunedau

26/02/04: Galw ar i aelodau Seneddol Cymru gefnogi safiad Hywel Williams AS

26/11/03: Cymdeithas yn cyfarfod Edwina Hart

17/11/03: Cymunedau Cymru yn codi eu llais mewn Rali

11/11/03: Cefnogaeth Genedlaethol eang i ymgyrch tai Cymdeithas yr Iaith

29/10/03: Aelodau Ifanc yn datgan gwrthwynebiad i bolisiau tai Cyngor Ceredigion

15/10/03: Galw ar Lywodraeth Cymru i 'Gyllido Dyfodol i'n Cymunedau'

14/10/03: Lobio y Cynulliad er gwaethaf cwynion Aelodau Llafur

10/10/03: Cyngor Byddar Ceredigion

24/09/03: Rhaid i Lywodraeth y Cynulliad weithredu cyn y Gyllideb nesaf

29/08/03: Cyllidwch ein Cymunedau: Her i Lywodraeth Cymru

18/08/03: Trydydd Diwrnod Taith Gerdded o Langefni > Gaerdydd

08/08/03: Trefnu Protest ar y Cyd gyda Cymuned yn y Steddfod

29/07/03: Cyngor Sir Caerfyrddin - Dim Pandas yma

01/07/03: Gwersylla ar dir Arweinydd Cyngor Sir Ceredigion

01/04/99: Cymunedau Rhydd: Llawlyfr Deddf Eiddo